{"id":946,"date":"2021-02-13T21:38:41","date_gmt":"2021-02-13T18:38:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/?p=946"},"modified":"2021-02-14T21:03:16","modified_gmt":"2021-02-14T18:03:16","slug":"turk-denizciliginin-gelismesine-onculuk-edenler","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/2021\/02\/13\/turk-denizciliginin-gelismesine-onculuk-edenler\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK DEN\u0130ZC\u0130L\u0130\u011e\u0130\u2019N\u0130N GEL\u0130\u015eMES\u0130NE \u00d6NC\u00dcL\u00dcK EDENLER"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Cumhuriyetimizin ilan edildi\u011fi 1923 y\u0131l\u0131nda K\u00fc\u00e7\u00fck Hizmet Tekneleri, \u0130stimbotlar, \u00e7atanalar, \u015fehirhatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan vapurlar. \u0130rili ufakl\u0131 Yolcu ve y\u00fck gemileri olmak toplam 271 adet deniz vas\u0131tam\u0131z mevcuttu.  Bunlar i\u00e7inde K\u00fc\u00e7\u00fck Hizmet Tekneleri, \u0130stimbotlar, \u00e7atanalar, \u015fehirhatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan vapurlar\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131rsan\u0131z geriye kalan 3492 safi tonluk 88 gemi ile girmi\u015ftir. Bu gemilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ise tamam\u0131yla y\u0131pranm\u0131\u015f ve i\u015fe yaramaz bir halde idiler. Bu gemiler Yurt d\u0131\u015f\u0131 limanlar\u0131na sefer yapmak k\u0131y\u0131lar\u0131m\u0131z aras\u0131nda sefer bile yapamayacak bir halde idi.   Lozan\u2019 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde bu nedenle ileri s\u00fcr\u00fclerek Kabotaj hakk\u0131m\u0131z ileri bir tarihte kullan\u0131lmak \u00fczere ertelenmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

  Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131n\u0131n bitimini m\u00fcteakip 6 Ocak 1923 tarihinde o zamanki ad\u0131 Olan Osmanl\u0131 Seyr-i Sefain \u0130daresi olan Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ne Sadullah G\u00dcNEY atanm\u0131\u015ft\u0131r.  Sadullah G\u00fcney i\u015fe ba\u015flar ba\u015flamaz filonun g\u00fc\u00e7lendirilmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Elde bulunan gemilerden i\u015fe yarayanlar\u0131 b\u00fcy\u00fck bak\u0131m ve onar\u0131mdan ge\u00e7irmi\u015f ve Avrupa\u2019dan Marmara, Kocaeli, Miralay Naz\u0131m Bey, \u00c7anakkale, Mersin Antalya,  Ankara, Ege, \u0130nebolu, \u0130zmir. Band\u0131rma (\u00dclgen) Konya, Sinop gemilerini sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu gemilerle g\u00fc\u00e7lenen filo sayesinde 1 Temmuz 1926 y\u0131l\u0131nda kendi karasular\u0131m\u0131zda yolcu ve y\u00fck nakliyat\u0131n\u0131n\u0131m T\u00fcrk Bayrakl\u0131 gemilerle yapmas\u0131 i\u00e7in Kabotaj hakk\u0131m\u0131z\u0131 uygulamaya koymu\u015ftur. 1928 y\u0131l\u0131nda 1918 y\u0131l\u0131nda imzalanan Mondros M\u00fctarekesinden beri metruk ve bak\u0131ms\u0131z kalan Hali\u00e7 Tersanesi\u2019ne yat\u0131r\u0131mlar yaparak T\u00fcrk Ekonomisine kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. 1928 y\u0131l\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bu tersanede T\u00fcrk ve yabanc\u0131 gemilerin bak\u0131m ve onar\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yananda da T\u00fcrkiye\u2019nin ihtiyac\u0131 olan 300\u2019\u00fcn \u00fcst\u00fcnde deniz vas\u0131tas\u0131 in\u015fa edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

1932 y\u0131l\u0131nda denizcilikle ilgili \u00e7\u0131kar\u0131lan bir kanunun H\u00fck\u00fcmet ve B\u00fcrokrasi aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine \u0130ktisat Bakan\u0131 Mustafa \u015eeref \u00d6zkan g\u00f6revinden istifa eder. Yerine Celal Bayar \u0130ktisat Bakan\u0131 olmu\u015ftur. T\u00fcrkiye\u2019de iktisadi devlet\u00e7ili\u011fin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemdir. Devlet\u00e7ili\u011fi bir ama\u00e7 de\u011fil ara\u00e7 olarak g\u00f6ren devletin rol\u00fcn\u00fcn \u00f6zel sekt\u00f6re ra\u011fmen veya kar\u015f\u0131 de\u011fil \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetmedi\u011fi yerde devletin rol oynamas\u0131 gerekti\u011fine inanan bir \u00e7izgiye sahipti. 1933 y\u0131l\u0131nda tart\u0131\u015fmalara konu olan kanun yeniden d\u00fczenledi. Eskisinden farkl\u0131 olarak armat\u00f6rler bir anonim \u015firket alt\u0131nda birle\u015firlerse yolcu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapabilirler,  Kurulacak anonim \u015firkette sermayeye esas olacak gemilerin de\u011ferleri kurulacak bir komisyonca belirlenecektir. Yeni Kanuna g\u00f6re gemilere bir tak\u0131m kriterler<\/a>[AB1]<\/a>  konuldu. Bu kanunla yolcu ve y\u00fck ta\u015f\u0131ma \u00fccretleri \u015firketlerce de\u011fil Ula\u015ft\u0131rma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca belirlenecek. Bu geli\u015fmeler \u00fczerine Yolcu Ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapan Armat\u00f6rler 1933 y\u0131l\u0131nda Vapurculuk T\u00fcrk Anonim \u015eirketini kurarlar T\u00fcrk k\u0131y\u0131lar\u0131na yolcu ta\u015f\u0131man\u0131n yan\u0131nda Yabanc\u0131 \u00fclke limanlar\u0131na \u2019da yolcu ta\u015fama amac\u0131yla giri\u015fimlerde bulunurlar. Bu ama\u00e7la Aksu G\u00fcneysu ve Tar\u0131 vapurlar\u0131n\u0131 sat\u0131n al\u0131rlar.  Sosyete Vapurculuk \u015firketi kendi i\u00e7inde ba\u015fta gemilerin komisyonca belirlenen de\u011ferleri ile di\u011fer nedenlerle anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 artarak devam eder ve 25 Ocak 1936 tarihinde kendisini fesih eder filolar\u0131nda bulunan gemiler de komisyonun belirledi\u011fi fiyatlar \u00fczerinden devlet\u00e7e sat\u0131n al\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Cumhuriyetimizin ilan\u0131 ile birlikte Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6neminde yabanc\u0131lara Limanlar, Tersane, Tahlisiye, Fenerler yap\u0131m\u0131 ve i\u015fletilmesi amac\u0131yla imtiyaz\u0131 verilmi\u015fti.  \u0130mtiyaz Hakk\u0131 verilen bu kurulu\u015flar \u0130stanbul, \u0130zmir, Tekirda\u011f ve Trabzon limanlar\u0131, Tahlisiye \u0130daresi,  Fenerler idaresi, Gemi Kurtarma \u0130\u015fletmesi, Van G\u00f6l\u00fc \u0130\u015fletmesi ve \u0130stinye Tersanesi idi. Bu kurulu\u015flar bedeli kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131n al\u0131narak Millile\u015ftirilmi\u015ftir. \u00c7e\u015fitli Bakanl\u0131klar i\u00e7erisinde Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fck veya M\u00fcd\u00fcrl\u00fck ad\u0131 alt\u0131nda faaliyet g\u00f6stermekteydi. Celal Bayar \u0130ktisat Bakan\u0131 ve Ba\u015fbakan\u0131 oldu\u011fu 1932-1939 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Denizcili\u011fin geli\u015fmesi i\u00e7in bu kurulu\u015flar\u0131 Denizyollar\u0131, Akay ve Fabrika ve Havuzlar \u0130\u015fletmeleri ile birle\u015ftirilerek 27 Aral\u0131k 1937 tarih ve 3295 say\u0131l\u0131 kanunla \u0130ktisat Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 Denizbank ad\u0131 ile kurulan bu kurulu\u015fa ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kurulu\u015fun ba\u015f\u0131na o zamanlar T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 \u0130stanbul \u015eube M\u00fcd\u00fcr\u00fc olan Yusuf Ziya \u00d6ni\u015f atanm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

                Celal Bayar 11 Temmuz 1933 tarihinde Tekstil Sanayinin geli\u015fmesi amac\u0131yla S\u00fcmerbank, 14 Haziran 1935 tarihinde ise T\u00fcrkiye\u2019nin yer alt\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131 i\u015fletmek amac\u0131yla da Etibank\u2019\u0131 kurmu\u015ftur. Bu kurulu\u015flar T\u00fcrkiye\u2019de Holding \u015feklinde kurulan kurulu\u015flard\u0131. Ayr\u0131ca 10 Eyl\u00fcl 1924 tarihinde T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131\u2019n\u0131, 1925 y\u0131l\u0131nda Anadolu Sigorta\u2019y\u0131 1929 y\u0131l\u0131nda Sigorta \u015eirketleri i\u00e7in olmazsa olmaz kurulu\u015fu Milli Reas\u00fcrans\u2019\u0131, 1934 y\u0131l\u0131nda Pa\u015fabah\u00e7e \u015ei\u015fe ve Cam Fabrikas\u0131n kurmu\u015ftur. Celal Bayar 1908 y\u0131l\u0131nda \u0130ttihat ve Terakki Partisi\u2019nin \u0130zmir \u015eubesi\u2019ne Genel Sekreter olarak atan\u0131r burada \u0130zmir K\u0131z Lisesi, Basmahane \u2019de \u015eimendifer Meslek Okulu a\u00e7\u0131lmas\u0131na ve Altay kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131na da yard\u0131mc\u0131 oldu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bu d\u00f6nemde kurulmas\u0131 planlanan Pendik Tersanesinde ve mevcut tersanelerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmak \u00fczere yurt d\u0131\u015f\u0131na talebe g\u00f6nderilmesine karar veriliyor ilk olarak Celal Bayar taraf\u0131ndan Galatasaray Lisesi\u2019nin iki alt\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 Nedret Utkan ve Sadullah Bigat ile Tahir S\u00f6ker, Feyyaz S\u00f6ker \u0130ngiltere\u2019ye g\u00f6nderildi.  Daha sonra Feridun Serim, Ali Haydaro\u011flu, Orhan Atl\u0131man, Tekin G\u00fcc\u00fcm \u015eamil Urall\u0131,Sezai K\u0131z\u0131ltun\u00e7, Tar\u0131k Aygen,Ertu\u011frul Ni\u015fel, Osman Tavil, \u0130lyas M\u00fcrtezao\u011flu, Fethi Eralp, Nafiz Ergin, M\u00fcfit \u0130m\u015fir, Celalettin Erol ve Celal Ak\u0131n   yurt d\u0131\u015f\u0131na e\u011fitim g\u00f6rmek i\u00e7in g\u00f6nderildi. Yurt d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6nderilen toplam bu 19 ki\u015fi e\u011fitimini tamamlay\u0131p d\u00f6nd\u00fckleri zaman mevcut tersanelerde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar hi\u00e7biri Pendik Tersanesinde \u00e7al\u0131\u015fma imk\u00e2n\u0131 bulmadan emekli oldular. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda M\u00fchendis olarak okuyan bu ki\u015filer T\u00fcrk Gemi \u0130n\u015fa sanayinin temelini atm\u0131\u015flard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Yurt d\u0131\u015f\u0131na M\u00fchendislik e\u011fitimi i\u00e7in \u00f6\u011frenci g\u00f6nderilirken Hali\u00e7 Tersanesi i\u00e7inde 1927 y\u0131l\u0131nda \u00f6nce Tersane\u2019de \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin geli\u015fmesi amac\u0131yla Galata\u2019da Makine, Motor ve Elektrik ad\u0131 ile a\u00e7\u0131lan fakat Milli e\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131nca onaylanmayan bu okul Denizbank taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131narak Mesleki Kurs ve \u00c7\u0131rak okulu olarak a\u00e7\u0131ld\u0131. Bu okul daha sonra \u0130\u015f\u00e7i ile M\u00fchendis aras\u0131nda ihtiya\u00e7 duyulan Teknik elamanlar yeti\u015ftirmek amac\u0131yla 1945 y\u0131l\u0131nda derece ve muadeledi tan\u0131narak Orta-Sanat Okulu haline geldi 1965 y\u0131l\u0131nda Lise k\u0131sm\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Buradan yeti\u015fen ki\u015filer yak\u0131n zamana kadar kamu ve \u00f6zel tersanelerde gemi \u0130n\u015fa sanayine b\u00fcy\u00fck hizmetleri olmu\u015ftur.      <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

                                                                                                                                                                                                         1936 y\u0131l\u0131nda y\u00fck ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir d\u00fczene koymak amac\u0131yla T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131, Denizyollar\u0131 ve Etibank\u2019\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla \u00fc\u00e7 milyon lira sermayeyle Sosyete \u015eilepcilik T.A.\u015e. ad\u0131yla bir denizcilik \u015firketi kurulur. Bu \u015firket \u0130ngiltere\u2019den Bak\u0131r, Krom ve Tun\u00e7 adlar\u0131 verilen \u00fc\u00e7 \u015filep sat\u0131n ald\u0131.   Bu \u00fc\u00e7 \u015filep T\u00fcrkiye\u2019ye geldi\u011fi zaman yap\u0131lan t\u00f6rende konu\u015fan Celal Bayar Denizcili\u011fi bir arada ticareti ile sanayi ve sporu ile tek\u00e2m\u00fcl ettirmek i\u00e7in deniz i\u015flerine hususi bir ehemmiyet verilmi\u015ftir. Gayret tek tarafl\u0131 olmaz Bu gayreti taltif etmek ve lay\u0131k oldu\u011fu ve\u00e7hile himaye etmek bizim i\u00e7in bir vazifedir. As\u0131l b\u00fcy\u00fck tebrikim kendi elemanlar\u0131m\u0131z ve kendi iptidai maddelerimizle b\u00fcy\u00fck vapurlar\u0131n Denizbank\u2019\u0131n tersanelerinde yapabildi\u011fimizi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm zaman olacakt\u0131r. Bu ati uzak de\u011fildir. Bu s\u00f6zlerin \u00fczerinden \u00e7ok ge\u00e7meden T\u00fcrkiye\u2019de kendi ihtiyac\u0131 olan gemilerin in\u015fas\u0131 i\u00e7in 1937 y\u0131l\u0131nda Almanya\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck kurulu\u015flar\u0131ndan olan Krupp firmas\u0131 ile Hali\u00e7 Tersanesinin gemi in\u015fa etmek ve ana makinalar\u0131, yard\u0131mc\u0131 makinalar\u0131 ve kazanlar\u0131n\u0131n imali i\u00e7in bir anla\u015fma yap\u0131l\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Krupp firmas\u0131 teknik heyetince Hali\u00e7 Tersanesinde bir inceleme ba\u015flan\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma 1938 y\u0131l\u0131n\u0131n A\u011fustos ay\u0131na kadar s\u00fcren bu \u00e7al\u0131\u015fmalar dosya halinde T\u00fcrk yetkililerine verilir (Bu dosya \u015eehirhatlar\u0131 Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Say\u0131n Sinem Dedeta\u015f\u2019\u0131n makam odas\u0131ndad\u0131r.) \u015eu anda k\u0131zaklar\u0131n bulundu\u011fu yerde \u00fc\u00e7 adet k\u0131zak in\u015faat\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r Bunun yans\u0131ra Makine Fabrikas\u0131, D\u00f6k\u00fcmhane (Mevcut D\u00f6k\u00fcmhane y\u0131k\u0131l\u0131p yeniden in\u015fa edilecektir.)  \u0130n\u015faiye at\u00f6lyesi, Kazanhane, Demirhane, Nakka\u015fhane, Marangozhane, Boruhane, Tevsiyehane ve Tornahane at\u00f6lyeleri kurulacakt\u0131r bu at\u00f6lyelerde kullan\u0131lacak alet edevat isim isim t\u00fcm teknik \u00f6zellikleri ile birlikte belirtilmi\u015ftir. Bu k\u0131zaklarda in\u015fa edilecek gemilerin k\u0131zakta ve te\u00e7hizat R\u0131ht\u0131m\u0131nda bekleme s\u00fcreleri de a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fckl\u00fck<\/td>K\u0131zakta<\/td>Te\u00e7hizat M\u00fcddeti<\/td><\/tr>
Akay tipi yolcu gemisi<\/td> 6   ay<\/td>5    ay<\/td><\/tr>
1000  G.S. R.T<\/td> 7   \u201c<\/td>5,5  \u201c<\/td><\/tr>
1500       \u201c<\/td> 7   \u201c<\/td>4     \u201c<\/td><\/tr>
5000      \u201c<\/td>10  \u201c<\/td>4     \u201c<\/td><\/tr>
6000     \u201c   <\/td>11  \u201c<\/td>5     \u201c<\/td><\/tr>
7000     \u201c<\/td>13  \u201c<\/td>5    \u201c<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Gemiler in\u015fa edilirken ana ve yard\u0131mc\u0131 makinalar\u0131 kazanlar\u0131 da imal edilecek belirlenen s\u00fcrenin sonunda gemi deneme seferlerine \u00e7\u0131kmak \u00fczere planlanm\u0131\u015ft\u0131r.  1938 yl\u0131nda Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn vefat\u0131 ve geli\u015fen olaylar nedeniyle Celal Bayar g\u00f6revden al\u0131nm\u0131\u015f bu projede t\u0131pk\u0131 Pendik Tersanesi projesi gibi rafa kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca Celal Bayar Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda sahibi oldu\u011fu Y\u0131ld\u0131z Kotras\u0131n\u0131 \u00f6\u011frencilerin denizcilik e\u011fitimi i\u00e7in Y\u00fcksek Denizcilik okuluna ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015ft\u0131r <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

14 May\u0131s 1950 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan Se\u00e7imlerde Demokrat Parti \u0130ktidara gelmi\u015ftir.   Celal Bayar Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0131 olmu\u015f, o s\u0131rada ad\u0131 Devlet Denizyollar\u0131 ve Limanlar\u0131 Genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olan kurumun ba\u015f\u0131na yukar\u0131da isminin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fimiz Yusuf Ziya \u00d6ni\u015f tekrar Genel M\u00fcd\u00fcr olarak atanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk Denizcili\u011finin finansman sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ve T\u00fcrk Denizcili\u011finin geli\u015fmesi amac\u0131yla bir banka kurulmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flan\u0131r. Haz\u0131rlanan 5842 say\u0131l\u0131 Denizcilik Bankas\u0131 T\u00fcrk Anonim Ortakl\u0131\u011f\u0131 kurulu\u015f kanunu TBMM\u2019sinde 10 A\u011fustos 1951 Kabul edilerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir.  Banka 01 Mart 1952 y\u0131l\u0131nda resmen faaliyete ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r Bankan\u0131n ortaklar\u0131 Hazine ad\u0131na Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131, Etibank, T\u00fcrk Ticaret Bankas\u0131 ve T\u00fcrkiye Emlak Kredi Bankas\u0131d\u0131r. Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyeli\u011fine T\u00fcrkiye\u2019de Gemi \u0130n\u015fa Sanayinin \u00f6nc\u00fclerinden olan Ord.Prof Ata Nutku atanm\u0131\u015ft\u0131  Ata Nutku hoca yurt d\u0131\u015f\u0131nda e\u011fitim g\u00f6ren M\u00fchendisleri etraf\u0131na toplayarak Hali\u00e7, Camialt\u0131 ve \u0130stinye Tersanesinde gemi in\u015fa etmek i\u00e7in kollar\u0131 s\u0131vad\u0131 <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

 Hali\u00e7 Tersanesinde Kartal, Kabata\u015f Araba vapurlar\u0131, Camialt\u0131 Tersanesinde Abidin Daver \u015eilebi, \u0130stinye Tersanesinde Caddebostan-Bostanc\u0131 Deniz Otob\u00fcsleri,  Hask\u00f6y Tersanesinde ise Hask\u00f6y ve Vanik\u00f6y gemilerinin in\u015fas\u0131na ba\u015flat\u0131r .Ord.Prof. Ata Nutku bu karar\u0131 al\u0131rken  yurt d\u0131\u015f\u0131nda e\u011fitim g\u00f6ren \u00e7ok iyi yeti\u015fmi\u015f hen\u00fcz 30 ya\u015flar\u0131nda olan bu gen\u00e7 m\u00fchendislere g\u00fcveniyordu. Onlarda bu g\u00f6revlerini ba\u015far\u0131 ile yerine getirmi\u015flerdir. Bunlar i\u00e7erisinde 1Temmuz 1954 y\u0131l\u0131nda denize indirilen Kartal Araba vapurunun in\u015fas\u0131 gemi in\u015fa sanayinin milad\u0131 olarak kabul edilir ondan \u00f6nce in\u015fa edilen gemiler aras\u0131nda y\u0131llar olmas\u0131na ra\u011fmen Kartal Araba vapurunun in\u015fas\u0131ndan sonra g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar her y\u0131l artarak gemi in\u015fa edilmi\u015ftir. Bu nedenle Kartal Araba vapuru in\u015fas\u0131 gemi sanayinin milad\u0131 say\u0131l\u0131r.  Ayr\u0131ca bu d\u00f6nemde deniz sopunu geli\u015ftirmek amac\u0131yla Tersanelerde yelkenler in\u015fa edilerek sporculara da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Celal Bayar Cumhurba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6reve ba\u015flad\u0131ktan sonra Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131na ait olan Savarona yat\u0131n\u0131 Deniz Harp Okulu \u00f6\u011frencilerin e\u011fitimi i\u00e7in 2 Temmuz 1951 tarihinde Deniz Harp Okuluna vermi\u015ftir.                                                                                                                                                                       <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

                10 Ekim 1965 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de genel se\u00e7imler yap\u0131lm\u0131\u015f yap\u0131lan se\u00e7im sonucunda Adalet Partisi 39 ya\u015f\u0131nda gen\u00e7 Genel Ba\u015fkan\u0131 S\u00fcleyman Demirel\u2019in ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda girdi\u011fi bu se\u00e7imden tek ba\u015f\u0131na iktidar olmu\u015ftur.  S\u00fcleyman Demirel Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131ndaki H\u00fck\u00fcmet ilk icraatlar\u0131ndan biri de T\u00fcrk Denizcili\u011finin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in Gemi \u0130n\u015fa ve Tersane Kurma fonu kurarak Armat\u00f6rlere d\u00fc\u015f\u00fck faizli kredi vermi\u015ftir.  Ayr\u0131ca Denizcilik Bankas\u0131 Y\u00f6netim Kurulu Banka Kaynaklar\u0131ndan armat\u00f6rlere fondan ald\u0131klar\u0131 kredi tutar\u0131n\u0131 ge\u00e7memek kayd\u0131yla fon kredi faizin\u2019in \u00e7ok az \u00fcst\u00fcnde bir faizle kredi vermi\u015ftir.  1966 y\u0131l\u0131ndan itibaren kulland\u0131r\u0131lan bu fon ile T\u00fcrkiye\u2019de gemi in\u015fa sanayi h\u0131zla geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 200 a\u015fk\u0131n gemi bu krediler sayesinde in\u015fa edilmi\u015ftir. Hali\u00e7 ve Bo\u011faz\u2019daki tersanelerde Yeni gemiler in\u015fa edilmi\u015ftir. H\u0131zla \u2019da yeni tersaneler kurulmu\u015ftur. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u00d6zel sekt\u00f6r tersanecili\u011finin geli\u015ftirmek i\u00e7in tersane sahiplerinin rahat \u00e7al\u0131\u015fabilecekleri geni\u015f bir sahil \u015feridi tahsis etmek onlar\u0131 Hali\u00e7 ve Bo\u011fazdaki ufac\u0131k yerlerinden \u00e7\u0131kar\u0131p uygun bir yere ta\u015f\u0131mak bu d\u00f6nemde al\u0131n bir karard\u0131r. Yer olarak \u2019ta Tuzla\u2019daki Piyade Okulu ilerisindeki sahil \u015feridini tahsis etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Zaman\u0131n Ula\u015ft\u0131rma Bakan\u0131 konu ile ilgileri nihai karar vermek \u00fczere Tuzla\u2019daki bu sahil \u015feridinde toplar Davet edilenler aras\u0131nda Celal Bayar\u2019\u0131n se\u00e7ip Gemi \u0130n\u015fa tahsili yapmak i\u00e7in \u0130ngiltere\u2019ye g\u00f6nderdi\u011fi Galatasaray lisesinin alt\u0131n \u00e7ocuklar\u0131ndan Sadullah Bi\u011fat\u2019ta vard\u0131r. \u0130lgililer arazi hakk\u0131nda fikirlerini s\u00f6yler s\u0131ra Sadullah Bigat\u2019a gelir Sadullah Bigat bu sahil \u015feridinin tren yolu ile sahil aras\u0131ndaki \u015feridin tersaneler i\u00e7in son derece dar oldu\u011funu ayr\u0131ca kapal\u0131 bir koy olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7in dalga ve r\u00fczg\u00e2rlara a\u00e7\u0131k oldu\u011funu b\u00f6yle bir denizin mendirekle korunamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyip itiraz eder. Bakana g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Tuzla Tersanelerinin bulundu\u011fu koyu g\u00f6sterir.  Bakan Hakikaten g\u00fczel bir koy ama buras\u0131 turistik bir yer de\u011fil mi diye sorar.  Sadullah Bigat,  T\u00fcrkiye\u2019de tersane kurmak i\u00e7in hangi koya talip olsan\u0131z turistik diye itiraz ederler ama bu \u00fclkenin tersanelere ihtiyac\u0131 var der. Ve Bu B\u00f6lge Tersaneler b\u00f6lgesi olarak ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

                1937 y\u0131l\u0131nda ilk defa temeli at\u0131lan \u00e7e\u015fitli nedenlerle yap\u0131lamayan Pendik tersane i\u00e7in 29 May\u0131s 1969 tarihinde 2. defa temeli at\u0131l\u0131r, \u00c7e\u015fitli sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde Tersane burada yap\u0131lmas\u0131n diye y\u0131llarca kampanya \u2019y\u00fcr\u00fcten Pendik halk\u0131na s\u00f6yle hitap eder Ey Pendikliler y\u0131llarca bu Pendik Koyundan denize bak\u0131p durdunuz elinize ne ge\u00e7ti. Bu denizden, bu Pavli adas\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131z yararland\u0131. \u015eimdi buraya b\u00fcy\u00fck bir tersane kuruyoruz. Bu tersanede en az 2000 ki\u015fi \u00e7al\u0131\u015facak bu aile fertleri ile 10000 ki\u015fi demektir. Tersane faaliyet ge\u00e7ince etrafta yan sanayi kurulacak orada da insanlar \u00e7al\u0131\u015facak demek ki burada 15-20 bir ki\u015fi ekmek yiyecek 20 bin ki\u015fi demek 30,40 bin ekmek demek bu kadar ekmek bu kadar firma demek \u015fu kadar bakkal demek. Tersane demek i\u015f demek a\u015f demek para demek canl\u0131l\u0131k demek. G\u00f6receksiniz bu tersane a\u00e7\u0131l\u0131nca Pendik ve civar\u0131na canl\u0131l\u0131k gelecek. Demirel\u2019in bu s\u00f6zleri merasim sahas\u0131n\u0131 dolduran orta halli Pendik halk\u0131n\u0131 \u00e7ok sevindirdi \u00e7ok alk\u0131\u015f ald\u0131. O tarihten sonra H\u00fck\u00fcmetin kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sayesinde Buraya Tersane Yap\u0131lmas\u0131n kampanyas\u0131 b\u0131\u00e7ak gibi kesilir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

 Tersanenin in\u015fas\u0131na ba\u015flan\u0131r bu arada 1969 se\u00e7imleri yap\u0131l\u0131r S\u00fcleyman Demirel meydanlarda halka Adalet Partisinin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 se\u00e7im bildirgesinin 46.Sayfas\u0131nda yaz\u0131l\u0131 olan \u015fu s\u00f6zleri s\u00f6yler. Deniz yolu ula\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n ekonomik hayat\u0131m\u0131zdaki b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi dolay\u0131s\u0131 ile bu sahada ba\u015flat\u0131lan planl\u0131 kalk\u0131nma hareketlerine devam olunacakt\u0131r. Deniz Ticaretimiz ileri memleketler Denizcilik seviyesine \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gen\u00e7 ve modern gemilerimizle Deniz Ticaret Filomuzun g\u00fc\u00e7lenmesi Pendik\u2019te bir tersane kuruyoruz ayr\u0131ca burada in\u015fa etti\u011fimiz gemilerde kullan\u0131lmak \u00fczere deniz dizel motorlar\u0131 fabrikas\u0131n\u0131 da bir an \u00f6nce i\u015fletmeye girmesi sa\u011flanacakt\u0131r.  Burada 75,000 DWT\u2019luk gemiler in\u015fa edece\u011fiz binlerce ki\u015fiye istihdam sa\u011flayacak kendi ihra\u00e7 maddelerimiz ile ithal etti\u011fimiz maddeleri kendi gemilerimizle ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131z tasarruf etti\u011fimiz d\u00f6vizlerle de \u00fclke i\u00e7erisinde yeni barajlar kurulacak yeni fabrikalar a\u00e7\u0131lacak herkese i\u015f herkese a\u015f verilecektir. Ve Pendik Tersanesi\u2019nin in\u015faat\u0131na bir an \u00f6nce ba\u015flamak i\u00e7in tezg\u00e2h, te\u00e7hizatlar\u0131 sipari\u015f etmek i\u00e7in \u015fartname ve ihale \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na h\u0131zla ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n devam etti\u011fi s\u0131rada Ankara\u2019da tersanenin kaderini de\u011fi\u015ftirecek bir geli\u015fme ya\u015fan\u0131r. Bir Japonya heyeti T\u00fcrkiye\u2019ye gelir ama\u00e7lar\u0131 burada yat\u0131r\u0131m yapmak ve T\u00fcrkiye\u2019ye kredi vermektir. Japon heyetine Temeli at\u0131lan Pendik Tersanesi\u2019nin T\u00fcrk-Japon ortak yat\u0131r\u0131m\u0131 olarak kurulmas\u0131 \u00f6nerir Japonlar bu teklife \u00e7ok s\u0131cak bakarlar. Bu geli\u015fmeler \u00fczerine ihale \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Japon IHI firmas\u0131 yetkililerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini almak i\u00e7in ge\u00e7ici olarak durdurulur. Japonlar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 tamalar kesin olarak Pendik Tersanesi\u2019ne ortak olacaklard\u0131r. 1970 y\u0131l\u0131nda Tersane ile ilgili ortakl\u0131k kararnamesi tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlan\u0131r h\u00fck\u00fcmete sunulur. Bu s\u0131ralarda ba\u015fta Gemi M\u00fchendisleri odas\u0131 olmak \u00fczere sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 Tersane Japonlara pe\u015fke\u015f \u00e7ekiliyor diye kampanya a\u00e7\u0131l\u0131r bu kampanyas\u0131 bir tak\u0131m bas\u0131n \u2019da destekler bu g\u00fcnlerde 12 Mart Muht\u0131ras\u0131 gelir S\u00fcleyman Demirel Ba\u015fbakanl\u0131ktan ayr\u0131l\u0131r dolay\u0131s\u0131 ile proje sahipsiz kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Temeli at\u0131lan Tersane ve Motor fabrikas\u0131 12 Mart Muht\u0131ras\u0131 neticesinde demokrasinin sekteye u\u011framas\u0131 ve yaratt\u0131\u011f\u0131 siyas\u0131 istikrars\u0131zl\u0131k, nedeniyle \u00e7al\u0131\u015fmalar kaplumba\u011fa h\u0131z\u0131yla devam etmi\u015ftir.  Tersane Havuz in\u015fa edilmeden, k\u0131zaklar\u0131n ise 3\/2tamamlanm\u0131\u015f bir vaziyette 1 Temmuz 1982 tarihimde a\u00e7\u0131l\u0131r. Motor fabrikas\u0131 ise 1984 y\u0131l\u0131nda hizmete girer Ba\u015fta Gemi M\u00fchendisleri odas\u0131n\u0131n kar\u0131\u015f \u00e7\u0131kmas\u0131 ile yar\u0131m kalan Pendik Tersanesi \u00fcretime ge\u00e7ememesi nedeniyle 1970 -1980 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda D.B Deniz Nakliyat\u0131 T.A.\u015e \u2018nun ihtiyac\u0131 olan 27 adet gemi yurt d\u0131\u015f\u0131nda in\u015fa edilir. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda in\u015fa ettirilen gemiler Polonya\u2019dan General, Ali Fuat Cebesoy,  General Rag\u0131p G\u00fcm\u00fc\u015fpala, General Kaz\u0131m Orbay, General. Zeki Do\u011fan. Yugoslavya\u2019dan F\u0131rat, Meri\u00e7, Aras, Dicle, Gediz, Keban. \u0130spanya\u2019dan Erdemir, Erzurum. Almanya\u2019dan Necdet Or, Kaptan Sait \u00d6zege. Japonya\u2019dan ise Raman, Isparta, Kocaeli, Kahraman Mara\u015f, Urfa, Rauf Bey, Ad\u0131yaman Gaziantep, 29 Ekim, \u0130sdemir, Mente\u015fe, Amiral Fahri Ergin, Amiral Mehmet Ali \u00dclgen gemileridir.   E\u011fer Pendik Tersanesini Japonlarla i\u015fbirli\u011fi girip i\u015fletseydik bu 10 y\u0131l i\u00e7erisinde sat\u0131n al\u0131nan bu 27 adet gemiden en az yirmi \u00e2deti Pendik Tersanesinde in\u015fa edilebilirdi.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kaderin garip bir cilvesi olsa gerek S\u00fcleyman Demirel\u2019in hayali olan 75,000 DWT\u2019luk gemiler tersanesinin temelinin at\u0131lmas\u0131ndan tam 23 sene sonra yine onun Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde in\u015fa edilerek k\u0131zaktan indirilmi\u015ftir. D.B Deniz Nakliyat i\u00e7in in\u015fa edilen Almaata ve Ta\u015fkent adl\u0131 bu gemilerin ana ve yard\u0131mc\u0131 makinalar\u0131 Pendik Sulzer Motor fabrikas\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f, in\u015fas\u0131nda kullan\u0131lan sa\u00e7lar\u0131n tamam\u0131 da Ere\u011fli Demir \u00c7elik Fabrikalar\u0131nda \u00fcretilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kaynak:<\/p>\n\n\n\n

  1. \u015e\u00fckr\u00fc Yaman\u2019\u0131n  T\u00fcrk Deniz Ticareti ve T\u00fcrkiye Denizcilik \u0130\u015fletmeleri Tarih\u00e7esi ( 2 ) <\/li>
  2. Nur\u015fen G\u00fcrbo\u011fa-Murat Koralt\u00fcrk, “1930’larda \u0130ktisadi Devlet\u00e7ilik, \u015eilep\u00e7ili\u011fin Geli\u015fmesi ve Sosyete \u015eilep T.A.\u015e.’nin Kurulu\u015fu”, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Atat\u00fcrk \u0130lkleri ve \u0130nk\u0131lap Tarihi Enstit\u00fcs\u00fc Yak\u0131n D\u00f6nem T\u00fcrkiye Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi, Cilt 12, Say\u0131 25-26, 2016, s.27-50.  <\/li>
  3. Merhum Ali Can\u2019\u0131n Bir Tersane Bir Hayat adl\u0131 kitab\u0131<\/li>
  4. Denizcilik Bankas\u0131 T.A.O Bilan\u00e7olar\u0131<\/li>
  5. T\u00fcrk Deniz Ticareti Dergisi 1937<\/li><\/ol>\n\n\n\n
    \n\n\n\n

     <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Cumhuriyetimizin ilan edildi\u011fi 1923 y\u0131l\u0131nda K\u00fc\u00e7\u00fck Hizmet Tekneleri, \u0130stimbotlar, \u00e7atanalar, \u015fehirhatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan vapurlar. \u0130rili ufakl\u0131 Yolcu ve y\u00fck gemileri olmak toplam 271 adet deniz vas\u0131tam\u0131z mevcuttu.  Bunlar i\u00e7inde K\u00fc\u00e7\u00fck Hizmet Tekneleri, \u0130stimbotlar, \u00e7atanalar, \u015fehirhatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan vapurlar\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131rsan\u0131z geriye kalan 3492 safi tonluk 88 gemi ile girmi\u015ftir. Bu gemilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ise tamam\u0131yla y\u0131pranm\u0131\u015f ve … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":951,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/946"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=946"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1018,"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/946\/revisions\/1018"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/951"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.alibozoglu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}